Арийский союз троих-Эпоха 614-331 д.н.э.

[Lion]

Привет!

Для всех тех, кто интересуетса армянской историей в общем и военной историей в частности, хочу сделать важное обьявление:

Друзя!

В центральных книжных магазинах Еревана -

1. Две Книжние Магазины на площаде Республика
2. Книжный Магазин на проспекте (бывшый букинист)
3. Книжный Магазин ЕГУ (у центрального входа)

уже находитса в продаже очередная книга Военной летописи - Военная летопись армянского народа. Книга Четвертая (614-331 д.н.э.), которая охватывает период армянской истории эпохи Арийского союза троих …
Как и в предидуших частях, здесь так же по хрогологии даютса бытви и войны Армянской армии в указаный период. Подробно описано

1. Ассирйская война (614-605 д.н.е.)
2. Лидийская война (547-546 д.н.е.)
3. Вавилонская война (538 д.н.е.)
4. Масагетская война (530 д.н.е.)
5. Египетская война (525 д.н.е.)
6. Оброзование Пятого Армянского миравого господства и его падение (522 д.н.е.), который латинские источники пожже будут именоват нашествие “галлусов”
7. Армяно-Персидская I война (521-520 д.н.е.)
8. Греко-Персидская I война (498-449 д.н.е.)
9. Отступление 10.000 Ксенофонта (401 д.н.е.)
10. Кипрская война (386-384 д.н.е.)
11. Греко-Персидская II война (336-331 д.н.е.)
12. Частично Коринфская война (399-387 д.н.е.)
13. А также союзнические воини армянской армии в составе войск Вавилонии и Арииского союза.

Все эти собития описиваютса обективно, свежим взглядом, сопостовлением сообшении мирових и армянских источников. В книге в частности даетса история возникновения Великого и Малого Айка, а также таблица династии Айказуни, Киликийского армянского царство/сатрапство и 13-ой Армянской сатрапии Малого Айка.
Как и предыдуший, сей проект тоже НЕКОМЕРЧЕСКИЙ и книга вышла в ограниченнем количестве...

Надеюсь - продолжения последуют.

Книгу можно сделать доступной и для зарубежного читателя…

Для того, чтоб получить его, Вам нужно просто 5 евро или 300 рублей или 7 долларов передать мне любым способом, сообшить мне по e-mail-у Lion1700@yandex.ru , после чего я тут же пришлю Вам на обозначеный Вами e-mail Электронную версию книги или пришлю книгу по почте (естественно с афтографом)…

Кстати, Ереванци моут и прямо у меня приобрести книгу – естественно, с афтографом. Для этого Вам нужно просто прыслать мне маил и мы встретимса...

Удачы Вам!

[AvDav]

Марды узума ми дзев гиркы реклам ани цахи, горцин хпум эн.

[Monopole]

E-e-e-x....grehi nashi tayzhkie......

[Professor]

Originally Posted by AvDav

узума ми дзев гиркы реклам ани цахи

Кара килон карасун драмов хандзни...

[Lion]

Кстати – книгу можно еше и найти в газетной будке рядом с входом исторического факултета (черный дом)...

Я не верю в лошадей прыгающих на 72 метра. Тем более с лишним. Не верю, хоть убей.
Здесь (http://en.wikipedia.org/wiki/Urartu#Language) с сылками на авторитеную литературу сказано, что Урарты говорили на языке, который ни семитский ни индо-европейский. Я склонен верить данной статье.

Про прижок лошади - не 72, а 11 метров /я ошибочно написал и не посматрел, что вместо 11-ого у меня 72/... В 1970-их Бергман повтарил сей рекорд

Qyartu Rabiz джан - все что я написал прада! Про Иран отделный разгавор, а про Арцив... Неужто ты думаеш, что до этого армяне некак не называли этой птицы

Երեխա джан не надо... Все это давно проржавевшие слова...

[{arsen}]

аря эс инч лав топика))))) как я хохотался)) а почему в хистори унд политикс?))
Лион, мне кажется, что для роста обчема продаж стоит записать аудио версию книги и поместить в интернет) ну или отрывки) я бы послушал)

[Professor]

Как там у Жигзбира - "Он все про своего коня!"
Арсен - а ты еще видеоклип попроси! За пару сотен евро состряпают ролик, как наши американцев били в семнадцатом году до нашей эры, а тюнинг Мерседеса G500 Брабус позаимствовал у нашего ЕрАЗ-а...

[Lion]

Хорошо сказано

[Lion]

Հատված <<Հայ ժողովրդի ռազմական Տարեգիրք, Գիրք 4>>-ից

Արիական Եռադաշինքը, Ալեքսանդր Մակեդոնացին և Հայաստանը: Ալիկը Հայաստան չի մտել, չէ? վստահ եք? Իսկ ինչ կասեք, եթե իմանաք, որ Դարեհի դեմ արշավող հունամակեդոնական բանակը անցել է Կիլիկիայով, Հայոց Միջագետքով և Մծբինով...

331 հոկտեմբերի 1 – Գավգամելայի ճ-մ (Հյուսիսային Միջագետք)

Համալրված հունա-մակեդոնական բանակը (մոտ 210.000)` Ալեքսանդր III Մեծի գլխավորությամբ, լուրջ պատրաստությունից հետո շարունակեց առաջխաղացումը դեպի արևելք: Արշավելով Ասորիք-Մծբին (վերջինը` Հայոց Միջագետք, Արվաստան գավառ, Խաբուր գետի Ջախջախ վտակի ափին) -Միջագետք երթուղով ու անարգել անցնելով Տիգրիսը հակառակորդի գլխավոր հրամանատար Մազզեյի մեղքով` այն շարժվեց Բաբելոնի ուղղությամբ:
Դարեհ III-ի գլխավորած պարսկական (140.000, այդ թվում 9.000 բակտրիացիներ, 2.000 շոշեցիներ, 2.000 արաքոսցիներ, 2.000 մասագետներ, 1.000 դահեր, ինչպես նաև մոտ 5.000 հույներ, մոտ 1.000-ական օքսեր, սակեր, □անհայտ ցեղեր□, հնդիկներ, լեռնային հնդիկներ, կարմիրծովցիներ, արեյներ, պարսեր, սոգդեր, կասպեր, հյուրկաններ, տապուրներ, 150 մանգաղակիր մարտակառք, 15 փիղ), Մեծ Հայքի Վահե արքայի, Երվանդ սպարապետի, հեծելազորի հրամանատար Աշոտ Արծրունու, նրա տեղակալ Վահագն Քաջ Հայկազնի գլխավորած Մեծ Հայքի Հայկական (մոտ 50.000, որից մոտ 8.000 հեծյալ ինչպես նաև Մարդպետական գունդը և 50 մանգաղակիր մարտակառք) ու նրան ենթակա կովկասյան և արևմտակասպիական ցեղերի ռազմիկներից (մոտ 8.000, այդ թվում մոտ 1.000-ական կատիշներ, կապադովկիացիներ, ասորիներ, ատրպատականցիներ, աղվաններ, կովկասցիներ, սարմատներ, սկյութեր) կազմված բանակը, ինչպես նաև սատրապ Միթրդատի գլխավորած XIII սատրապության Հայկական (մոտ 10.000` որից մոտ 2.000 հեծյալ) ու նրան ենթակա ցեղերի ռազմիկներից (մոտ 8.000, այդ թվում մոտ 1.000-ական փռյուգացիներ, կատաոններ, կարիացիներ, հորտուացիներ, բաբելացիներ, բելիտներ, սիտակեններ, պարթևներ) կազմված բանակը շարժվեց թշնամուն ընդառաջ: Ալեքսանդրի բանակն էլ իր հերթին անշտապ մոտեցավ հակառակորդին և մարտակարգ ընդունեց: Հունա-մակեդոնական բանակի աջը կազմում էր ծանր հեծելազորը, կենտրոնը` ֆալանգը, իսկ ձախը` դաշնակից հեծելազորը և հետևակը: Մինչ ճակատամարտը Ալեքսանդրին հաջողվել էր իր կողմը գրավել Դարեհի բանակի գլխավոր հրամանատար Մազզեյին: Վերջինիս մեղքով չէր վերցվել հսկողության տակ կարևոր նշանակություն ունեցող մի բարձունք, որը իր հերթին անմիջապես նվաճեց թշնամին` այնտեղից իրականացնելով ճակատամարտի ղեկավարումը:
Դարեհի բանակի ձախը կազմված էր բակտրիացիներից և նրանց ենթակա ցեղերի ռազմիկներից (մոտ 70.000, ուղիղ 100 մանգաղակիր մարտակառք)` սատրապ Բեսի, իսկ կենտրոնը` պարսիկների բանակից ու նրանց ենթակա ցեղերի ռազմիկերից (մոտ 70.000, ուղիղ 50 մանգաղակիր մարտակառք, 15 փիղ)` Դարեհի գլխավորությամբ: Արիական բանակի աջը (մոտ 76.000, ուղիղ 50 մանգաղակիր մարտակառք) կազմված էր երկու շարասյուններից, որի ձախը կազմում էր Փոքր Հայքի, իսկ աջը` Մեծ Հայքի բանակը և նրանց ենթակա դաշնակից զորքը:
I փուլ – Հունա-մակեդոնական բանակը իր աջ տեղաշարժեց ավելի աջ: Դարեհին թվաց, թե այն ձգտում է դուրս գալ մարտակառքերի գործողության համար հատուկ նախատեսված տեղանքից և դա թույլ չտալու համար նրա ուղին փակելու ուղարկեց բակտրիական հեծելազորը, որն ուժեղացված էր սակական հեծելազորով: Սկսվեց կատաղի բախում թշնամու ձգված աջ թևի հետ: Միաժամանակ արիական բանակի աջում ճակատային գծով գրոհող հետևակը և մարտակառքերը ու թևերից շրջանցող հեծելազորը սկսեցին նեղել և աստիճանաբար պարտության մատնել թշնամուն, չնայած նրան, որ այստեղ վերջինիս ի վերջո հաջողվեց վնասազերծել մարտակառքերը` նիզակներով վահաններին հարվածելով ու աղմուկ ստեղծելու միջոցով մարտակառքերի ձիերի մի մասին վախեցնելով:
II փուլ – Արիական բանակի ձախում հարձակման գնացին մարտակառքերը, որոնք որոշակի կորուստներ պատճառեցին թշնամու ռազմիկներին, բայց ի վերջո վերջիններս կարողացան իրենց շարքերում ճանապարհ բացելու միջոցով պայքարել դրանց դեմ, ոչնչացնել մարտակառքերի մեծ մասն ու վերականգնել շարքերը:
III փուլ – Դարեհը ձախի հետևակի մեծ մասը հարձակման նետեց թշնամու աջի վրա, որի հետ այստեղ մարտը ավելի թեժացավ: Միաժամանակ, հակասելով իր իսկ այս որոշմանը, նա, իր բանակի թիկունքում և ծայր աջում խորը շրջանցում կատարելով, իր ձախի բակտրիացիներին ու սակերին նետեց թշնամու ձախի թիկունքում գտնվող գումակի վրա:
IV փուլ – Ալեքսանդրի գլխավորած աջի հեծելազորը և կենտրոնի ֆալանգը, օգտվելով հակառակորդի ձախի հանկարծակի թուլացումից, կտրուկ հարձակման անցան և, ջարդելով հակառակորդին, արյունահեղ ու համառ մարտում ցրեցին այն, ինչպես նաև կենտրոնը, որոնց ռազմիկները, հետապնդվելով թշնամու կողմից, դիմեցին փախուստի: Միաժամանակ թեսալական հեծելազորը ուղարկվեց ձախին օգնության:
V փուլ – Այս ընթացքում արիական բանակը իր աջում ճակատային հարձակումով խիստ ծանր իրավիճակ էր ստեղծել հակառակորդի համար, իսկ թևից շրջանցած Հայկական, բակտրիական, սակական ու կատիշական հեծելազորը` Աշոտ Արծրունու և Վահագն Քաջ Հայկազնի գլխավորությամբ, չնայած թեսալական հեծելազորի ժամանելուն, ներխուժել էր նրա գումակ:
VI փուլ – Ստանալով իր ձախի օրհասական վիճակի մասին տեղեկություն` Ալեքսանդրը դադարեցրեց հետապնդումը և ողջ բանակով շարժվեց թշնամու աջի վրա, որը այդ ընթացքում գրեթե ոչնչացրել էր իր հակառակորդին: Սակայն վերջին պահին հունա-մակեդոնական բանակի խոշոր ուժերի մոտենալու մասին նախապես տեղեկացված բակտրիական ու սակական հեծելազորը թողեց մարտը և հեռացավ, իսկ Դարեհին արդեն բացահայտ դավաճանած Մազզեյի գլխավորած զորքը` Ատրոպետ սատրապի հրամանատարությամբ, թիկունքից հարվածեց Հայկական և նրա դաշնակիցների միացյալ բանակին: Դավաճանների հետ բռնկված անակնկալ այս մարտում թեև վերջիններս պարտություն կրեցին ու ցրվեցին, սակայն զոհվեց Վահե արքան:
VII փուլ – Զգալով, որ շուտով տեղ կհասնեն հակառակորդի հսկայական ուժեր և, որ մարտը ընդհանուր առմամբ տանուլ է տրված` Երվանդ սպարապետը շրջեց խորը դասավորություն ունեցող իր հեծելազորը ու, ետ շպրտելով թիկունքից մոտեցող թշնամուն, ապահովեց իր հետևակի և դաշնակիցների զորքի արագ մարտից դուրս գալը:
VIII փուլ – Պահպանելով կարգը` Հայկական և նրա դաշնակիցների միացյալ բանակը սկսեց արագ երթով նահանջել` միաժամանակ մարտ մղելով հետապնդող հակառակորդի հետ: Արդյունքում այն ի վերջո պոկվեց թշամուց և վերադարձավ Հայրենիք:
Հայերը կորցրին մոտ 20.000, դաշնակիցները` մոտ 100.000, թշնամին` մոտ 20.000 զինվոր: Մարտում զոհվեց նաև Մեծ Հայքի Վահե արքան, որով Հայկազունիների տոհմի արական ուղիղ գիծն ընդհատվեց, իսկ Աշոտ Արծրունին և Վահագն Հայկազնը գերվեցին: Հետագայում Աշոտ Արծրունին տարբեր պաշտոններ զբաղեցրեց Պտղոմեոս զորավարի մոտ, իսկ Վահագն Քաջ Հայկազնը ծառայության անցավ Ալեքսանդրի թիկնապահ զորամասում:
Հունա-մակեդոնական բանակը վճռական հաղթանակ տարավ: Հույն-Պարսկական II պատերազմը ավարտվեց Արիական Եռադաշինքի կործանումով, որը փլուզվեց և այլևս երբեք չվերականգնվեց: Աքեմենյան Պարսկաստանը ոչնչացավ, իսկ մարերն ու պարսիկները ընկան նվաճողների տիրապետության տակ: Ալեքսանդրը շարունակեց իր նվաճումները և ստեղծեց մի հսկայական տերություն, որը, սակայն, խիստ կարճ կյանք ունեցավ:
Մեծ Հայքի թագավորությունը պահպանեց իր անկախությունն ու տիրապետությունը Հայաստանի 16 նահանգներում, Փոքր Հայքում ստեղծվեց անկախ թագավորություն և միայն Կիլիկիան էր, որ մնաց Ալեքսանդրի ու նրա հետնորդների իշխանության տակ, թեև այն էլ հաճախ վայելում էր փաստացի անկախություն:

[Lion]

1 октября 331г. Битва при Гавгамелах(Северная Месопотамия)

Объединённая греко-македонская армия(около 210000), под руководством Александра III Великого, после серьёзной подготовки начала наступление.
Она, пройдя Асорик-Мцбин(последний - на берегу Джахджаха, притока реки Хабур, в гаваре Арвастан Армянской Месопотамии), из-за действий главнокомандующего Маззея не смогла пройти по маршруту через Месопотамию и Тигр и свернула по направлению к Вавилону.
Объединённая персидская армия Дария III (140000, в том числе 9000 бактрийцев, 2000 шошийцев, 2000 аракосцев, 2000 масагетов, 1000 дахов, как и около 5000 греков, около 1000 оксов, саков, "неизвестных племён", индусов, горных индусов, красноморцев, ареев, персов, согдийцев, каспиев, гирканцев, тапуров, 150 серпоносных колесниц, 15 слонов), Арянская армия Великого Айка (около 50000, из которых около 8000 конницы, как и Царский полк и 50 серпоносных колесниц) и его подчинённых кавказских и восточно-каспийских племён(около 8000, в том числе около 1000 катишей, каппадокийцев, ассирийцев, атрпатаканцев, агванов, кавказцев, сарматов, скифов) под командованием царя Великого Айка Ваге, спарапета Ерванда, командующего конницей Ашота Арцруни и его заместителя Ваагна Храброго Айказна, как и объединённая армянская армия XIII Армянской сатрапии(около 10000, из которых около 2000 конницы) и воинов её подчинённых племён(около 8000, в том чисмле около 1000 фригийцев, катаонов, карийцев, хортуациев, бабелов, белиотов, ситакенов, партевов) под руководством сатрапа Митридата двинулись навстречу врагу. Армия Александра так же в свою очередь не спеша подошла и приняла боевой порядок.
Перед битвой Александру посчастливилось привлечь на свою сторону главнокомандующего армией Дария Маззея. По вине последнего не была взята под контроль высота, имевшая важное значение, которую в свою очередь немедленно занял враг и с которой осуществлял руководство битвой.
Левый фланг армии Дария был составлен из бактрийцев и воинов подчинённых им племён(около 70000, ровно 100 серпоносных колесниц)под командованием сатрапа Беси, а центр - из персидской армии и воинов подчинённыз персам племён(около 70000, ровно 50 серпоносных колесниц, 15 слонов)под руководством Дария.
Правый фланг арийской армии (около 76000, ровно 50 серпоносных колесниц) был составлен из двух колонн, из которых левая состояла из армии Малого Айка, а правая - из армии Великого Айка и подчинённых им племён.
Правый фланг греко-македонской армии составляла тяжёлая конница, центр - фаланга, а левый фланг - конница и пехота союзников.
I фаза - Греко-македонкая армия смещает свой правый фланг ещё правее. Дарию показалось, что они стремятся выйти из местности, спциально выбранной для действий колесниц, и, для недопущения этого, для блокирования маневра противника он направил бактрийскую конницу, усиленную сакской конницей. Началась ожесточённая битва с растянувшимся правым флангом врага. Одновременно на правом фланге арийского войска атакующие на передней линии пехота и колесницы и окружающая с флангов конница начали теснить и постепенно наносить поражение врагу, не взирая на то, что здесь противнику в конце-концов удалось обезвредить колесницы, подняв шум ударами копий о щиты и напугав часть лошадей колесниц.
II фаза - на левом фланге арийской армии пошли в атаку колесницы, которые нанесли воинам врага определённый ущерб, но в конце-концов противник путём образования проходов смог бороться против них и уничтожив большую часть колесниц, восстановил свой бовой порядок.
III фаза - Дарий пехоту левого фланга посылает в атаку на правый фланг врага, с которым разгорается более напряжённый бой. Одновременно, противореча этому собственному решению, бактрийцев и саков бросил на обоз, находившийся в тылу левого фланга врага.
IV фаза - Руководимые Александром конница правого фланга и фаланга, воспользовавшись неожиданным ослаблением левого фланга противника, наносят резкий удар и, разбив противника, в кровавом и упорном бою рассеивают его, как на левом фланге, так и в центре, воины которого, преследуемые врагом, обратились в бегство. Одновременно фессалийская конница направляется для помощи левому флангу.
V фаза - Во время этих событий арийская армия на своём правом фланге фронтальным ударомсоздаёт крайне тяжёлое положение для противника, окружённого армянской, бактрийскойсакской и катишской конницей , руководимой Ашотом Арцруни и Ваагном Храбрым Айказном, которая, не взирая на прибытие фессалийской конницы, прорывается к обозу противника.
VI фаза - Получив известие о роковой судьбе своего левого фланга, Александр прекратил преследование и всю армию двинул против правого фланга врага, который во время этих событий практически уничтожил своего противника. Однако, в последний момент первыми узнавшие о приближении крупных сил греко-македонской армии бактрийская и сакская конницы покинули поле боя, а руководимое Маззеем , уже явно изменившим Дарию, войско по командованием сатрапа Атропета, со спины нанесло удар армянской армии и её союзникам. Во вспыхнувшей невиданной битве с изменниками последние потепели поражение, однако, царь Ваге погиб в этой битве.
VII фаза - Поняв, что вскоре прибудут огромные силы противника и что битва в общем смысле смещается на их фланг, спарапет Ерванд выдвинул свою конницу, имевшую крепкие порядки, и, отбросив наступавших с тыла врагов, обезопасил быстрый вывод из боя своей пехоты и войска своих союзников.
VIII фаза - Сохраняя порядок, армянская и союзников объединённая армия начала отход быстрым маршем, одновременно ведя бой с преследующим противником. В результате она оторвалась от от врага и вернулась на Родину.
Армяне потеряли около 20000, союзники около 100000, враги - около 20000 воинов. В битве погиб царь Великого Айка Ваге, с которым прервалась прямая мужская линия рода Айказуни, а Ашот Арцруни и Ваагн Айказн попали в плен. В дальнейшем Ашот Арцруни занимал различные должности при военачальнике Птоломее, а Ваагн Храбрый Айказн служил в отряде телохранителей Александра.
Греко-македонская армия одержала внушительную победу. II греко-персидская война завершилась гибелью Тройственного арийского союза, который разрушился и никогда более не был восстановлен. Ахеменидский Иран был уничтожен, а мары и персы попали под власть завоевателей. Александр продолжил свои завоевания и создал огромное государство, которое, однако, очень недолго просуществовало.
Царство Великого Айка сохранило свою независимость и господство в 16 губерниях Армении, в Малом Айке было создано независимое царство и только Киликия осталась под властью Александра и его последователей, хотя и она часто вкушала фактическую независимость.