Оганес Давтян

[Mono]

Биографические сведения


Оганес Карапетович Давтян родился 15 апреля 1911 года в селе Ахурян, в семье известных земледельцев Ханоянов. После окончания семилетней Хримянской школы и Педагогического техникума в Гюмри он в 1931 году поступает в Ереванский государственный университет, а затем переводится в МГУ и оканчивает его в 1936 году с дипломом первой степени по специальности “Физическая химия”. До 1939 года он работает ассистентом на кафедре физической химии Московского нефтяного института им. ак. И. М. Губкина. В 1938 году он защищает кандидатскую диссертацию по химическим наукам по теме: "Теория ассоциации молекул".

С 1939 по 1946 годы О. К. Давтян работал заведующим энергохимической лабораторией Московского Энергетического Института, руководимого в то время. Г. М. Кржижановским, и занимался проблемами электрохимической энергетики, топливными элементами и секретными разработками в области обороны. В 1944 году он защитил докторскую диссертацию на соискание ученой степени доктора технических наук по проблеме топливных элементов, а в 1947 году опубликовал книгу "Проблема непосредственного превращения химической энергии топлива в электрическую", которая принесла автору мировую известность. Это была первая в мире монография, в которой была представлена теория и технология получения топливных элементов. За эти работы О. К. Давтян был награжден орденом Красной Звезды.

После войны он год работает в Казани, а затем в 1946 году по приглашению Президиума АН Арм. ССР О. К. Давтян переводится в Армению в качестве заведующего “Лабораторией физической химии", организованной им в Норке, в которой на протяжении ряда лет велись работы по разработке методов разделения и обогащения радиоактивных изотопов, в результате которых была создана обобщенная теория разделения изотопов и газовых смесей. Отметим, что еще будучи в Москве, Давтян привлекался к аналогичным работам при разработке атомного проекта.

Одновременно он читает в ЕГУ курс лекций по квантовой химии, считавшейся в те годы буржуазной наукой. Однако вокруг лаборатории и имени ученого постепенно складывается нездоровая атмосфера, его успехи вызывают зависть у некоторых "коллег" и чиновников от науки. Гонения и сплетни вынудили прямого и бескомпромиссного по характеру Давтяна покинуть Армению, а уникальная лаборатория была разгромлена и разграблена.

Он переезжает в Вильнюс, где заведует кафедрой в университете. В 1953 году он получает звание профессора физики и по конкурсу избирается заведующим кафедрой физической химии Одесского государственного университета им. И. И. Мечникова, а в 1958 году становится также научным руководителем организованной им проблемной лаборатории топливных элементов того же университета.

Здесь Давтян создает известную научную школу в области электрохимии. Он работает и публикует многочисленные труды в самых различных областях химии, физики и математической теории групп. В 1962 году издается его классический, первый в СССР учебник “Квантовая химия” (Изд-во “Высшая школа”), который он посвятил горячо любимой матери. Годы, проведенные в Одессе, были, пожалуй, самыми продуктивными и счастливыми в жизни ученого. В его доме собиралась интеллигенция Одессы, ученые, врачи, деятели культуры. По воспоминаниям современников Давтян был обаятельным и представительным человеком. Был он очень высокого роста и атлетического телосложения, любил спорт, особенно плавание. Честолюбие и упорство в достижении своих целей отличали его в жизни и в науке.

Вспоминается характерный эпизод, о котором он часто рассказывал. Попав в Московский университет, юноша из Гюмри, естественно, не умел плавать, и из-за этого стал предметом насмешек сокурсников. Но после года тайных и упорных тренировок он побеждает в бассейне всех соперников.

Был он очень требователен к себе и того же добивался от сотрудников.

Несмотря на большую занятость он принимал в своем доме многочисленных родственников из Армении. Вместе с супругой, Э. Г. Мисюк, которая была одаренным химиком и соавтором многих работ Давтяна, он воспитал оставшихся без отца племянников и дал им образование (своих детей у Оганеса Карапетовича не было). Они остались верны ему на всю жизнь, помогали во многих экспериментальных работах и даже участвовали в разработке нескольких изобретений (Мамикон Давтян и Яша Карапетян).

В 1968 году О. К. Давтяна вновь приглашают в Ереван для создания предложенного им комбинированного электромобиля с биполярными аккумуляторами. Будучи большим патриотом, он с радостью соглашается. Оставив в Одессе кафедру и лабораторию, он переезжает в Ереван вместе с группой преданных ему сотрудников и привезя с собой часть оборудования и материалов. Во ВНИИКЭ под его руководством создается новый отдел электрохимической энергетики. Здесь он создает новые конструкции и технологии биполярных аккумуляторов и других систем энергетики для электромобиля. Увы, энтузиазм ученого скоро увядает. Опять, как и в пятидесятые годы, он находится под бдительным надзором завистников и партийных работников (Давтян принципиально не вступал в ряды КПСС). Его группе чинят препятствия и мешают работать. Тогда же его жена становится жертвой интриг. Глубоко переживая смерть горячо любимой супруги и испытывая глубокую боль вследствие нанесенного ему оскорбления на родной земле, Давтян вынужденно оставляет экспериментальные работы и углубляется в теоретическую физику и философию.

Он был целиком поглощен размышлениями о жизни и смерти, бессмертии души, науке и морали. В ночь после похорон жены ему во сне явился Христос. Он передал Давтяну белый лист бумаги, на котором были записаны уравнения. Наутро тот по памяти воспроизвел эти уравнения. Работая над ними, он в дальнейшем установил, что они являются уравнениями общей теории относительности, а уравнения Эйнштейна являются лишь их частным случаем.

Однако авторитет Эйнштейна был настолько велик, что эти работы нигде не решались публиковать. Наконец, он отправляет эти статьи в Германию, и там по представлению известного космолога Г.- Ю. Тредера одна за другой выходят пять статей Давтяна в известном журнале "Annalen der Physik" (интересно, что главным редактором этого журнала в свое время был сам Альберт Эйнштейн). В одной из статей, как прямое следствие выведенных им теоретических положений, обосновывалась возможность существования во Вселенной Сверхразума.

Эти работы вызвали немедленный интерес во всем мире. Автор получил множество писем с просьбой прислать оттискистатей. А редакция известного американского журнала "Mathematical Reviews" предложила Давтяну стать внештатным рецензентом по разделу теоретической физики, и он до конца своей жизни регулярно сотрудничал с этим журналом. Как правило, ему посылали на рецензию теоретические работы (в основном монографии) известных советских и зарубежных ученых в самых различных областях: термодинамики, теории поля, теории гравитации, математической и статистической физики и т.д.

В 1972 году О. К. Давтян женился на Э. В. Лалаян, которая сыграла большую роль в его творческой деятельности. Она, окончив аспирантуру по специальности история философии при Институте философии и права АН Арм. ССР, работала над кандидатской диссертацией. Однако Давтяну не очень понравилась тема диссертации и он посоветовал ей написать работу о Григоре Нарекаци. Более 10 лет они работали над рукописью о жизни и учении гениального армянского средневекового поэта и мыслителя Григора Нарекаци, кото-рого Давтян почитал еще с детства. В 1986 году выходит в свет их книга “Григор Нарекаци и его мировоззрение” на армянском языке.

C 1982 года Давтян работает в Армянском отделении Всесоюзного научно-исследовательского института источников тока в качестве научного руководителя работ в области созданного им нового направления фототопливных элементов. Он возобновляет экспериментальную деятельность, публикует статьи, патенты, монографии в различных областях. Это и экология, и философские взгляды Григора Нарекаци, автомобильные карбюраторы и теория групп, солнечная энергетика, гидропоника и новые виды оружия. Поистине область его интересов была неисчерпаемой, и сам он был генератором идей. Причем, он никогда не был дилетантом, а доходил до самой сути проблем.

В 1984 году в издательстве АН Арм. ССР вышла известная монография Давтяна ”Кинетика и катализ химических и электродных процессов”, в которой он обобщил свои труды в области химии и электрохимии, а в 1987 году - книга “Теории инерциального поля и квантовой корреляции”.

Хотелось бы отметить, что Давтян был не только крупнейшим теоретиком, но и выдающимся экспериментатором экспериментатором и опытным технологом-материаловедом. Он разработал новые методы синтеза таких материалов для катализаторов и электродов, как скелетный никель, шпинельные структуры, перовскиты, газодиффузионные полимерные мембранные структуры и т.д. В 1955-1956 гг. в Одессе вместе с известным урологом, профессором Б. А. Шмуклером он создал портативную установку "искусственные почки" на основании полупроницаемых сорбирующих мембран.

Вспоминаю, как он, будучи в преклонном возрасте, одевал халат и лично налаживал и ремонтировал электронную аппаратуру, проводил химические анализы, конструировал установки. Например, он досконально знал конструкцию автомобильного двигателя, карбюратора и мог собрать и разо-брать их, как опытный автомеханик. Кстати, в последние годы жизни он работал в качестве консультанта в СКТБ автомобильной промышленности при ЕрАЗе над своим экологически чистым двигателем внутреннего сгорания. Читатель может получить представление о разнообразии его интересов в области работам "Теоретический принцип масс-спектрометра с электромагнитной фокусировкой", "Разработка нового метода обнаружения течи в ваккумных установках и аппаратах высокого давления", "Разработка автоматического регулирования режима работы топливных элементов", "Разработка нового источника протонов" и многих других.

На основании своих многолетних исследований он создает новую технологию очистки и утилизации сернистого газа. По его проекту на Алавердском горно-металлургическом комбинате была создана эффективная промышленная установка. Однако и здесь не обошлось без "внимания" завистников, пытавшихся присвоить эту разработку, примазаться к ней или помешать ее внедрению.

Характерными чертами характера Оганеса Карапетовича были доброжелательность и доверчивость ко всем людям. Но сколько нервов и здоровья стоило ему коварство посредственностей, липнущих к нему в попытках в лучшем случае выкрасть идею, а то и обмануть или скомпрометировать. В минуты отчаяния Давтян часто сожалел, что вернулся на родину, расставшись с Одессой, где он пользовался почетом и уважением.

Но и в Армении были ученые, высоко ценившие заслуги Оганеса Карапетовича. Его близкими друзями были А. М. Тер-Мкртчян, академики А. Г. Иосифьян, А. Б. Налбандян и другие. Он был членом трех специализированных ученых советов по химии, читал лекции, работал с аспирантами. К нему за консультациями по самым разным вопросам приходило множество людей, тянулась молодежь.

В годы карабахской войны, используя свои личные связи в Москве, он всеми силами помогал фидаинам, в те годы его дом превратился в лабораторию по производству боеприпасов и химических нагревателей, которые помогли перенести суровые зимние годы многим воинам. К сожалению, тогдашнее руководство республики недооценило возможности и способности крупного ученого, готового представить свои эффективные разработки в области обороны.

И все же главным направлением мысли Давтяна была и оставалась фундаментальная физика, в частности теория фундаментального поля, которой он посвятил более двадцати лет неустанной работы и успел написать свою последнюю монографию «Теория фундаментального поля”, которая вышла в свет лишь в 1995 году в издательстве “Айастан”. В ней он, в частности, выдвинул совершенно новые взгляды на проблемы мироздания и происхождения Вселенной. В двух заключительных приложениях он в доступной форме с научных позиций изложил свою концепцию связи Вселенной с человеческим разумом, обосновал происхождение общечеловеческих законов морали. Согласно Давтяну, они не создаются человеком, а открываются ему через информационные поля Вселенной.

Скончался Оганес Карапетович в декабре 1990 года после тяжелой болезни, не дожив года до восьмидесятилетия.

Сфера научной деятельности О. К. Давтяна весьма широка: она охватывает, во-первых, многие разделы физической химии, в том числе электрохимию, фотохимию, горение, кинетику, катализ, физику-химию твердого тела, хемосорбцию, квантовую химию, термодинамику неравновесных процессов и т. д., и, во-вторых, экспериментальную физику и такие разделы теоретической физики, как теория групп, теория относительности, теория фундаментального, гравитационного и инерциального полей.

Научная работа О. К. Давтяна тесно сочеталась с его педагогической деятельностью. Будучи заведующим кафедрой физической химии ОГУ, он организовал новые курсы лекций: "Квантовая химия", “Химическая термодинамика необратимых процессов", "Топливные элементы" и способствовал выпуску высококвалифицированных специалистов, в том числе многих кандидатов и докторов наук. Тематика дипломных и диссертационных работ учеников Давтяна была столь же разнообразна, как и направления научной деятельности их руководителя.

Довольно длительное время он занимался философскими и богословскими проблемами, связанными с творчеством и мировоззрением Григора Нарекаци.

Профессор О. К. Давтян не имел высоких государственных наград и академических титулов. Но в воспоминаниях современников он был выдающимся ученым и незаурядной личностью. К сожалению, он был больше известен и ценим за пределами Армении - в СССР и за рубежом.

Настоящий труд-попытка в определенной степени увековечить то гигантское научное наследие выдающегося ученого, профессора Давтяна О. К., которым чем дальше, тем больше будут гордиться новые поколения, живущие на древней исторической земле Армении.

Ниже приводится краткий обзор его работ в области химии, физики и философии.

http://www.kifar.am/publications/lratu/karamyan01.php

кто нибудь читал его книгы ?

[PsilocybeLarvae]

Post #14 is edited. Please steer clear of insulting each other. Thank you.

[Mono]

Дорогой Монополь

Свободная циркуляция мнении и информации идет только во благо развитии Науки !

[BenFranklin33]

Центурия 5/66

Кто видел, как светится лампа Трояна?
А рядом разбитый грустит акведук,
Златой и серебряный сон прерывать еще рано,
Клад врыт был в давно заколдованный круг.

Мишель Нострадамус

[Monopole]

Originally Posted by Mono

Monopole

Я не член армянского крыла югент ананербе. Клянусь

Мне твое мнение очень интересно на этот счет.

Originally Posted by Mono

Дорогой Монополь

Свободная циркуляция мнении и информации идет только во благо развитии Науки !

Видишь ли, дорогой Моно, наука, тем более фундаментальная, это такая сфера деятельности, которая требует очень спицифических и квалифицированных знаний. Лежа на диване вряд ли можно рассуждать о теории струн или даже общей теории относительности.
Поэтому полемика и циркуляция мнений ценна только тогда, когда происходит в среде специалистов. Неспециалисты в большинстве случаев совершенно не могут составить себе адекватную картину предмета и тем более рассуждать о нем.
Вот ты говорил про планковские величины и закон сохранения энергии, не будешь ли ты так любезен, поведать нам, что ты поимаешь под планковскими величинами, какие из них тебе известны и что ты хнаешь озаконе сохранения энергии, в частности, почему энергия сохраняется и вообще, всегда ли она сохраняется.

[BenFranklin33]

Vivat academia! Vivat, crescat, floreat!

“Favete linguis!” Magister dixit.

PS: NO PASARAN !

[Mono]

Originally Posted by Monopole

Видишь ли, дорогой Моно, наука, тем более фундаментальная, это такая сфера деятельности, которая требует очень спицифических и квалифицированных знаний. Лежа на диване вряд ли можно рассуждать о теории струн или даже общей теории относительности.
Поэтому полемика и циркуляция мнений ценна только тогда, когда происходит в среде специалистов. Неспециалисты в большинстве случаев совершенно не могут составить себе адекватную картину предмета и тем более рассуждать о нем.
Вот ты говорил про планковские величины и закон сохранения энергии, не будешь ли ты так любезен, поведать нам, что ты поимаешь под планковскими величинами, какие из них тебе известны и что ты хнаешь озаконе сохранения энергии, в частности, почему энергия сохраняется и вообще, всегда ли она сохраняется.

честно говоря Монополь не ожидал от тебя такого элитаризма и поучительного тона.

как хочешь, можешь и не обсуждать что либо со мной ибо я люблю лежать на диване и думать о теории которая обяснит всю вселленную. что греха таить, это моя слабость

[Monopole]

Originally Posted by Mono

честно говоря Монополь не ожидал от тебя такого элитаризма и поучительного тона.

как хочешь, можешь и не обсуждать что либо со мной ибо я люблю лежать на диване и думать о теории которая обяснит всю вселленную. что греха таить, это моя слабость

Дорогой Моно, не обижайся !
Я всего лишь сказал, что дл ятого,чтоб обсуждать такие вещи нужно обладать очень большим об'емом специфицеских знаний ! Никакого элитаризма, это всего лишь практическая необходимость.
Вот для того, чтобы управлять самолетом нужно много учиться, ты же не доверишь всою жизнь "пилоту", который вместо учебы лежал на диване и рассуждал о самолетах, имея под рукай только игрушечные модельки.
Для того, чтоб разбираться в теории суперструн нужно ничуть не меньше, а то и больше, знаний и навыком, чем для управления Боингом.
Даже я не могу с полной серьезностью рассуждать о ней, не смотря на мою кандидатскую степень. Я знаком с ней только в общих чертах, в то время, как она развивается очень бурными темпами.
Я тебе со всей ответственностью заявляю, что за последнии 100 лет ни одной сереьезной научной работы или открытие не было сделано непрофессионалом !
Потому как научные знания далеко ушли от нашего обыдненого повседненного бытия и опыта.
Так что, если хочешь учиться, я тебе помогу, чем смогу. Если ты уверен, что леаж не диване можешь сделать великие открытия, то поговорим, когсда сделаешь.

[Mono]

вот нашел эту статью Давтяна и решил выложить.

ԳԻՏԱԿԱՆ ՄՏՔԻ ՆԱՐԵԿԱՑԻՆ

Մենք ո՞վ ենք: Որտեղի՞ց ենք գալիս: Ու՞ր ենք գնում: Հարցերի այս եռյակը հայտնվել է մարդու գիտակցության կիզակետում, թերևս, այն օրվանից, երբ ձևավորվել է մարդկային բանականությունը: Աշխարհի հոգևոր ճանաչողությունը ավելի ընդգրկուն է եղել, սակայն մարդու գիտական միտքն ընտրել է իրատեսական ուղին: Քաղաքակրթությունը պատմականորեն կուտակել է որոշակի փորձնական գիտելիք, որն արդեն ակամա ընդգծում է հոգևոր ճանաչողության առաջնությունը և անսխալականությունը: Այժմ, կարծես, եկել է այն ժամանակը, երբ հոգևոր և գիտական ճանաչողությունը իրար լրացնելով ներդաշնակում են մարդկային բանականության աշխարհը:
Աշխարհը միասնական է, և նրանում առկա բոլոր երևույթները տիեզերակարգի մեջ են գտնվում: Նյութը և նրա առույթները ածանցված են՝ նպատակաբանված կյանքի և բանականության ֆենոմենով: Էնտրոպիայի (քաոս) և նէգենտրոպիայի (կազմակերպում) միջև ընթացող պայքարը բնության հարաշարժ ուժն է: Մարդկային էությունը և հոգևոր գոյակերպը, ընդհանուր առմամբ, ձևավորվել են տիեզերական բանականության ազդեցությամբ: Անհատի և քաղաքակրթության կողմից ստեղծված մտավոր և ֆիզիկական համակարգերը, եթե հարիր չեն աստվածակարգին, բախվելով բացարձակ ճշմարտության հետ, դադարում են գոյություն ունենալ՝ հաճախ թողնելով ողբերգական հետևանքներ:
Ադամի որդիների անհաշիվ ամբոխի մեջ հազվագյուտ են երևացել գլուխներ, որոնք հոգու և մտքի աչքերով կարողացել են Տիեզերքի՝ Աստծո մշտանորոգ աշխարհի ամբողջականությունը տեսնել նախասահմանված հավերժության մեջ: Այս առումով հոգևոր մտքի գագաթներից, թերևս, ամենաճերմակը եղել է Նարեկացին, իսկ գիտական մտքի զարմանահրաշ բարձունքը Հովհաննես Դավթյանն է: Հ. Դավթյանի «Հիմնարար դաշտի տեսություն» գիրքը, կարծես, Տիեզերքի ամենահեռավոր ոլորտներից Երկիր հասած երկնաքար լինի, որի վրա կարդացվում է. «Տիեզերքը հիմնակա և հարակա է, այն երբեք չի պայթել և չի խտանալու նորից նույն կետում»:
Հ.Դավթյանը խորհրդային ժամանակների հայազգի գիտնական է, որի հայտնագործությունները համաշխարհային գիտական մտքի փառավոր էջերն են կազմում: Նա ստեղծել է հարաբերականության համընդհանուր տեսությունը, որի միայն մի մասն է կազմում Էյնշտեյնի հարաբերականության տեսությունը: Հ. Դավթյանը նյութական աշխարհում առաջխաղացման փնտրտուքով տարված աշխարհի կողմից առայժմ աննկատ կմնա, ինչպես Նարեկացին իր ժամանակներում, քանզի նա հայ է՝ աշխարհաճանաչողության ոգու աստվածատուր կրողը:
Աշխարհն ինչքան էլ աչքերը փակի մեր դեմ, մեր գիտական միտքը եղել է և կմնա հիմնարար դիրքերում: Օրինակ՝ Երևանի Մոլեկուլային կենսաքիմիայի ինստիտուտի աշխատակից Գևորգ Գևորգյանը արտածել է կենսամոլեկուլների պարբերական համակարգ և բացահայտել է կենսամոլեկուլների ժառանգական կոդավորման հիմնարար սկբունքը, այլ կերպ ասած՝ կյանքի կազմակերպման մոլեկուլային սկզբունքը, որով սկիզբ է դրել գիտության նոր ճյուղի՝ կենսիմաստասիրության ստեղծմանը, որը գիտության համար նոր հորիզոններ է բացելու և, որով հնարավորություն կընձեռնվի առայժմ բուժում չունեցող բազմաթիվ հիվանդությունների բուժման համար արդյունավետ դեղորայքներ ստեղծել:
Բժշկագիտության դոկտոր, պրոֆեսոր Ալեքսեյ Թորոսյանը «Օտկրիտիե օսնովնոյ ֆունկցի ժիվովո» վերջերս գրած աշխատությունում բացահայտել է կենդանի նյութի հիմնական առույթը:
Այս ամենը պատահական չէ: Հայկական պետականությունը, եթե երբևէ կառուցվի մեր ոգեղեն հիմքի վրա և մեզ մոտ գիտա-մշակութային կառույցները պետական հոգածությամբ ձերբազատվեն իրենց մուրացիկ վիճակից, ապա մեր ազգին անհոգեկից, անհեռատես իշխանությունների սերմանած համազգային գռեհկության ու տգիտության մշուշը կհալածվի մեր երկրից:
Իսկ այժմ վերադառնանք Հ. Դավթյանին, որի բարձունքից երևում է Տիեզերքի գեոնային պսակը, ինչպես Արարատի գագաթից՝ Երկրի լայն հորիզոնները: Տիեզերքի գեոնային պըսակ , ահա, թե մենք ով ենք, որտեղից ենք գալիս և ուր ենք գընում, ահա, մարդկային ճակատագրի նախախնամությունը:
Հովհաննես Կարապետի Դավթյանը ծնվել է 1911թ. ապրիլի 15-ին Շիրակի մարզի Ախուրյան գյուղում, հողագործների ընտանիքում: Գյումրիի Խրիմյան յոթամյա դպրոցն ու մանկավարժական տեխնիկումն ավարտելուց հետո նա 1931թ. ընդունվել է Երևանի պետական համալսարանը, այնուհետև կրթությունը շարունակել է Մոսկվայի պետական համալսարանի քիմիական ֆակուլտետում և 1936 թ. այն ավարտել գերազանցության դիպլոմով: Մինչև 1939թ. աշխատել է Մոսկվայի նավթաբանության ինստիտուտի Ֆիզիկական քիմիայի ամբիոնում, որտեղ 1938թ. պաշտպանել է քիմիական գիտությունների թեկնածուական թեզ՝ «Մոլեկուլների ասոցիացիայի տեսություն» թեմայով:
1939-46թթ Հ. Դավթյանը աշխատել է Մոսկվայի Էներգետիկայի ինստիտուտում, որտեղ զբաղվել է էլեկտրաքիմիական էներգիայի հիմնախնդիրներով և պաշտպանության ոլորտում կատարել է հույժ պետական գաղտնիք հանդիսացող գիտական աշխատանքներ: 1944թ. պաշտպանել է դոկտորական թեզ և ստացել է տեխնիկական գիտությունների դոկտորի աստիճան: 1947թ. հրատարակել է «Վառելանյութի քիմիական էներգիան էլեկտրական էներգիայի անմիջական փոխակերպման հիմնախնդիրը» գիրքը: Այդ աշխատությունը աշխարհում առաջինն էր, որտեղ ներկայացված էին ջերմային էլեմենտների աշխատանքի տեսությունն ու տեխնոլոգիաները: Այդ աշխատանքների համար Հ. Դավթյանը պարգևատրվել է «Կարմիր աստղ» շքանշանով: Պատերազմից հետո մեկ տարի աշխատել է Կազանում: 1946թ. ՀՀ ԳԱ նախագահությունը նրան հրավիրում է Հայաստան: Հ. Դավթյանը հիմնում է ֆիզիկական քիմիայի լաբորատորիա, որը ծառայել է որպես բազա՝ ռադիոակտիվ իզոտոպների հարստացման և գազային խառնուրդների անջատման ընդհանրացված տեսության ստեղծման համար: Միաժամանակ քվանտային քիմիայի թեմաներով դասախոսում էր ԵՊՀ-ում: Նախանձախնդիր գործընկերների կողմից հալածանքների ենթարկվելով տեղափոխվում է Վիլնյուս, որտեղ ղեկավարում է տեղի համալսարանի ամբիոնը: 1953թ. ստանում է ֆիզիկայի պրոֆեսորի կոչում և, հաղթելով մրցույթը, ընտրվում է Օդեսայի համալսարանի ֆիզիկական քիմիայի ամբիոնի վարիչ:1962թ.հրատարակում է «Քվանտային քիմիա»` ԽՍՀՄ-ում առաջին նմանօրինակ դասագիրքը:
1968թ. Հ. Դավթյանը նորից հրավիրվում է Երևան: Շուտով թողնում է փորձարարական աշխատանքները և զբաղվում է տեսական ֆիզիկայով ու իմաստասիրությամբ: Նա ամբողջովին կլանված էր կյանքի ու մահվան, հոգու անմահության և բարոյագիտության մասին մտորումներով: Հանգուցյալ կնոջ՝ Է. Մասյուկի հուղարկավորությունից հետո, գիշերը նրան երազում հայտնություն է եղել, տալիս է սպիտակ մի թուղթ, որի վրա գրված են եղել հավասարումներ: Առավոտյան Հ. Դավթյանը հիշողությամբ վերարտադրում է այդ հավասարումները, որոնց վրա աշխատելով՝ հետագայում պարզում է, որ դրանք արտացոլում են հարաբերականության համընդհանուր տեսությունը, որի մասնավոր դեպքն է համարվում Ա. Էյնշտեյնի կազմած հավասարումը: Ա. Էյնշտեյնի հեղինակությունը այնքան բարձր էր, որ ոչ մեկը այդ մասին հրապարակումներ չէր անում: Այնուհետև Գերմանիայում «Annalen der Phyzik» ամսագրում, որի խմբագիրը ժամանակին եղել է Ա. Էյնշտեյնը, տպագրվում են այդ հավասարումները: Այդ հավասարումներից բխում է այն հետևությունը, որ հնարավոր է Տիեզերքում գոյություն ունենա Գերբանականություն:
1972թ. Հ. Դավթյանը ամուսնանում է Է. Լալայանի հետ, որի հետ միասին գրում է «Գրիգոր Նարեկացու աշխարհահայացքը» ծանրակշիռ աշխատությունը: Հ. Դավթյանը վախճանվել է 1990թ., չի ունեցել ժառանգ, սակայն թողել է եզակի կարևորություն ունեցող գիտական ժառանգություն:
Հ.Դավթյանի կատարած աշխատանքների մասին ծայրագույնս համառոտ տեղեկագրությունը կազմել է շուրջ 100 էջ, որը հրատարակվել է 2001թ. Երևանում «Հովհաննես Դավթյան» վերնագրով /ռուսերենով/:
Ստորև ներկայացնում ենք հատվածներ Հ. Դավթյանի «Հիմնարար դաշտի տեսություն» գրքից և ակնկալում ենք, որ կգտնվեն բարեգործներ, որոնց ֆինանսական աջակցությամբ հայերենով կհրապարակվեն Հ. Դավթյանի համաշխարհային գիտության փառավոր մաս կազմող բոլոր աշխատանքները: Նրա աշխատանքների պսակը «Հիմնարար դաշտի տեսություն» մենագրությունն է, որն ամփոփում է աշխարհակառույցի` տարածության և ժամանակի, նյութի և Տիեզերքի մասին գիտականորեն հիմնավորված իր պատկերացումները:
Հովհաննես Դավթյան
Հատվածներ «Հիմնարար դաշտի տեսություն» գրքից

[Mono]

ՀԻՄՆԱԿԱ (ՍՏԱՑԻՈՆԱՐ) ՏԻԵԶԵՐՔԸ
ԵՎ ԲԱՆԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ

Հիմնակա Տիեզերքի մասին

Տիեզերքը գտնվում է նյութական զանգվածից գեոնային զանգվածի (էլեկտրամագնիսական-գրավիտացիոն ճառագայթում) և գեոնային զանգվածից նյութական զանգվածի փոխակերպման շարժընթացային հավասարակշիռ վիճակում: Այս գործընթացներից առաջինը տեղի է ունենում մետագալակտիկայի արտաքին ռեակցիոն գոտիներում, իսկ մյուսը՝ (ճառագայթների փոխակերպումը նյութի) մետագալակտիկայի մեջ, (օրինակ՝ գալակտիկաների միջուկներում):
Տիեզերքի նյութական զանգվածը ամբողջությամբ պարուր ված է գեոնային զանգվածով, որն ունի հսկա թագի՝ «ճերմակ լուսապսակի» տեսք: Ընդհանրապես, նյութական զանգվածի վրա գեոնային պսակ կարող է գոյանալ այն դեպքում, երբ տվյալ զանգվածը հասնում է սահմանային վիճակի: Վերջինս որոշվում է հետևյալ պայմանով՝ 2GM/Rk=c2, որտեղ M-ը զանգվածն է, Rk-ն սահմանային կամ շվարցշիլդովյան շառավիղը, c-ն՝ լույսի արագությունը, իսկ G-ն՝ գրավիտացիոն հաստատունը: Սահմանային վիճակում նյութական զանգվածը «այրվում» է՝ փոխակերպվելով էլեկտրամագնիսական-գրավիտացիոն ճառագայթների: Ճիշտ այդպիսի գործընթաց տեղի է ունենում մետագալակտիկայի արտաքին ոլորտում: Այդ դեպքում էլեկտրամագնիսական և գրավիտացիոն ճառագայթները, ինչպես ամպ, պարուրում են մետագալակտիկան՝ առաջացնելով գեոնային պսակ: Սակայն չի հաստատվում, որ Տիեզերքի գեոնային պսակը միայն գալակտիկական զանգվածների «այրման» արդյունքն է: Գեոնային պսակը, հավանաբար, միշտ գոյություն է ունեցել, ինչպես և ինքը՝ մետագալակտիկան՝ անկախ «այրման» գործընթացներից:
Հիմնակա Տիեզերքի տեսության մյուս կարևոր դրույթը այն է, որ գոյություն ունեն անսահման քանակության տիեզերքներ՝ մետագալակտիկաներ, ինչպես մերը՝ գեոնային պսակներով պարուրված, և բոլորը գտնվում են ջերմային և տեղեկատվական փոխհավասարակշիռ վիճակում:
Յուրաքանչյուր գալակտիկայի գեոնային պսակ կարող է ընկալել տվյալ մետագալակտիկայից արձակվող ճառագայթները, և բոլոր մետագալակտիկաների պսակները, միասին վերցրած, գտնվում են շարժընթացային փոխներգործական գործընթացում:

Գեոնային համակարգը՝ անսահման տեղեկատվություն կրող

Գեոնային համակարգը գրավիտացիոն-իներցիալ և էլեկտրամագնիսական ճառագայթների խտացում է: Վերջիններս զսպվում են սեփական գրավիտացիոն դաշտի շնորհիվ: Այլ կերպ ասած` գեոնի գոյությունը պայմանավորված է երկու երկրաբանական գոտիների (ավելի ճիշտ՝ երկրաբանական մակերեսների) առկայությամբ: Սա նշանակում է, որ գեոնային համակարգին բնորոշ հատկությունը կարող է այնպիսին լինել, որ ամբողջ աշխարհից այնտեղ մուտք գործող բոլոր ճառագայթները, մասնակիորեն կամ ամբողջությամբ, կմնան նրա մեջ:
Քանի որ ցանկացած ճառագայթում պարունակում է իր աղբյուրի մասին որոշակի տեղեկատվություն, ուրեմն՝ Տիեզերքի գեոնային համակարգը, փաստորեն, անսահման քանակության տեղեկատվական ազդանշանների ամբողջականություն է: Այդ համակարգը ընդունում և պահպանում է մեր աշխարհում (և ուրիշ աշխարհներում) կատարվող բացարձակապես բոլոր գործընթացների մասին տեղեկատվություն:
Խոսելով տեղեկատվության մասին` այստեղ պետք է հասկանալ, որ անպայման կատարվում է ազդանշանների տեղեկատվական համաձևույթ, այսինքն՝ աշխարհում կատարվող գործողությունների մասին ստացված տեղեկատվական ազդանշանների նույնականացում՝ ըստ իմաստի և բովանդակության: Ազդանշանների նյութական կամ էներգետիկ վիճակը (էլեկտրամագնիսական, գրավիտացիոն և իներցիալ ալիքներ) տեղեկատվական են այնքանով, որքանով տվյալ դեպքում ճառագայթային էներգիան տեղեկատվություն է